Nowelizacja upadłości konsumenckiej. Co zmieni się w 2020?

Nowelizacja upadłości konsumenckiej. Co zmieni się w 2020?

6 września 2019 r. Prezydent podpisał ustawę z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe. Nowelizacja upadłości konsumenckiej w znaczny sposób zmienia dotychczasowy kształt postępowania tego postępowania. Wprowadzane rozwiązania mają bowiem w swoim założeniu usprawnić całą procedurę, dać możliwość skorzystania z oddłużenia jak największej grupie osób i w konsekwencji pozwolić im na rozpoczęcie życia „z czystą kartą”. W związku z powyższym, warto przyjrzeć się zmianom, które wydają się być najbardziej doniosłe.

Przyczyna zadłużenia a możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Przede wszystkim należy zauważyć, że dotychczasowe przepisy zobowiązywały Sąd rozpoznający sprawę do zbadania okoliczności stanowiących przyczynę tarapatów finansowych dłużnika.. Jeśli w toku tych ustaleń Sąd doszedł do wniosku, że zadłużenie powstało w skutek umyślnego działania (np. dłużnik mimo świadomości trudnej sytuacji finansowej zaciągnął kolejne pożyczki) to w takim wypadku wniosek o ogłoszenie upadłości był rozpatrywany negatywnie. Idąc dalej, jedyną szansą na uzyskanie tzw. „upadłości konsumenckiej” było wykazanie, że problemy finansowej powstały z uwagi na niezawinione przez dłużnika wydarzenia. Przykładami niezawinienia były takie okoliczności jak: śmierć osoby bliskiej, choroba, utrata pracy. Wymagania te powodowały, że duża część wniosków była z góry „skazana” na wyeliminowanie.

Wraz z wejściem w życie przedmiotowej nowelizacji ustawy prawo upadłościowe, sąd na etapie rozpatrywania wniosku nie będzie w ogóle badać jaka była przyczyna powstania pętli zadłużenia. Okoliczność ta będzie przedmiotem analizy dopiero na dalszym etapie postępowania i będzie ona miała znaczenie przy określeniu sposobu oddłużenia zainteresowanej osoby, czy ustalenia planu spłat wierzycieli. Należy zatem podkreślić, że zgodnie z najnowszym stanem prawnym, aby uzyskać pozytywne rozstrzygnięcie, wystarczy wyłącznie spełnić określone przez ustawę warunki formalne. Przede wszystkim należy przedstawić sądowi odpowiednie informacje i przedłożyć stosowną dokumentację.  Brak możliwości skorzystania z upadłości konsumenckiej będzie się w zasadzie odnosił tylko do sytuacji, gdy niewypłacalność powstała w wyniku celowego działania. Przesłanka ta będzie jednak badana dopiero w drugiej fazie postępowania.

Jednoosobowa działalność gospodarcza

W dotychczasowym stanie prawnym, znacznym utrudnieniem była również regulacja, że o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie mogły starać się osoby, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Również w tym zakresie ustawa w nowym brzmieniu otwiera nową furtkę. Zwrócono przede wszystkim uwagę na fakt, że wiele osób, które popadły w pętlę zadłużenia są de facto pracownikami pozostającymi na tzw. „samozatrudnieniu”. Dotychczasowy kształt przepisów był zatem w tym zakresie dość niesprawiedliwy, ponieważ osoby te w rzeczywistości nie mają nic wspólnego z szeroko rozumianym biznesem, lecz jedynie wykonują swoją pracę w formie działalności gospodarczej. Trudno zatem zgodzić było się z sytuacją, że należy do nich stosować wyśrubowane przepisy dotyczące pozostałych przedsiębiorców.

Przyspieszenie postępowania

Kolejną ważną zmianą, która w swoim założeniu ma wpłynąć na znaczne przyspieszenie całego postępowania, jest zgłaszanie przez wierzycieli swoich wierzytelności bezpośrednio syndykowi. Do roku 2020 zgłoszenia te były składane bezpośrednio do Sądu, który dopiero potem przekazywał je na ręce syndyka, co wielokrotnie zajmowało bardzo długi okres czasu. Aktualnie nadrzędnym celem jest skrócenie całości postępowania do niezbędnego minimum.

Koszty postępowania

Bez zmian pozostała natomiast kwestia ponoszenia kosztów postępowania upadłościowego- osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej nie muszą posiadać żadnego majątku, ponieważ koszty te są pokrywane przez Skarb Państwa i ujmowane w planie spłaty. Jeżeli natomiast nie ma możliwości pokrycia ich z masy upadłości dłużnika to istnieje opcja, że zostaną one umorzone w całości.

Jakie rozstrzygnięcia mogą zapaść przed Sądem? Czy rzeczywiście będzie łatwiej o oddłużenie?

Zgodnie z wyżej wspomnianą nowelizacją ustawy, po wykonaniu czynności mających na celu ustalenie listy wierzytelności i upłynnienie majątku dłużnika, postępowanie będzie miało na celu wydanie rozstrzygnięcia co do sposobu oddłużenia/ sposobu spłaty wierzycieli. Na tym właśnie etapie Sąd wróci do zbadania kwestii czy dłużnik doprowadził do zachwiania swojej sytuacji finansowej ze swojej winy, czy też nastąpiło z powodu okoliczności od niego niezależnych. W tym momencie wierzyciele i syndyk będą mogli również przedstawić swoją opinię na temat dłużnika. To w jaki sposób Sąd oceni zebrane informacje będzie miało istotne znaczenie w kontekście dalszego losu dłużnika. W danej sprawie Sąd może przede wszystkim:

  1. Ustalić plan spłaty wierzycieli, po którego wykonaniu będzie mogło dojść do częściowego oddłużenia.
  2. Ocenić, że zadłużenie było celowe albo powstało w wyniku rażącego niedbalstwa i w efekcie powyższego odmówić ustalenia planu spłaty/ umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty/ warunkowego umorzenia bez ustalenia planu spłaty. Sąd w określonych wypadkach (biorąc pod uwagę np. zasady humanitaryzmu) będzie mógł jednak dać dłużnikowi szansę, tj. może mimo wszystko ustalić plan spłaty zobowiązań na okres od 3 do 7 lat.
  3. Umorzyć zobowiązania bez planu spłaty wierzycieli z uwagi na fakt, że osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty.
  4. Warunkowo umorzyć zobowiązania bez planu spłaty. Rozwiązania to będzie miało miejsce, gdy niezdolność do spłaty zobowiązań nie ma trwałego charakteru.  Warunkiem jest jednak to, że w terminie pięciu lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia o warunkowym umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu upadły ani żaden z wierzycieli nie złoży wniosku o ustalenie planu spłaty. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy ustanie niezdolność upadłego do dokonywania spłat, np. z uwagi na znaczne polepszenie się sytuacji finansowej.. 
  5. Oddalić wniosek z uwagi na fakt, że w okresie 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego było już prowadzone postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań.

Podsumowanie

Podsumowując, nowelizacja ustawy w znaczny sposób ułatwi uzyskanie upadłości konsumenckiej, bowiem bardzo często do uzyskania oczekiwanego rozstrzygnięcia wystarczy dochowanie odpowiednich formalności.  W szczególności na uprzywilejowanej pozycji będą osoby, które dotychczas nie mogły liczyć na oddłużenie ponieważ doprowadziły do zachwiania swojej sytuacji finansowej w sposób celowy lub lekkomyślny.

O autorze:

Dawid Poszwa

Absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu.

W swojej pracy koncentruje się na kwestiach związanych z rynkiem nieruchomości, sprawami bankowymi, finansowymi, prawem nowych technologii i prawem autorskim.

Współpracuje z inwestorami, deweloperami, programistami, architektami, biurami rachunkowymi, biurami podróży oraz przedsiębiorcami z szeroko pojętej branży eventowej.

tel: +48 609 976 209 | mail: d.poszwa@kancelaria-solvers.pl

1 Comment

  • […] odbudowanie kondycji finansowej jak najszerszego kręgu osób (o szczegółach możesz przeczytać tutaj). W związku z powyższym, jedną z najistotniejszych zmian jest uchylenie dotychczasowego art. […]

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *